Współczesna medycyna oferuje szeroką gamę metod planowania rodziny. Wybór odpowiedniej zależy od preferencji przyszłych rodziców, ich uwarunkowań fizycznych oraz zaleceń lekarza. Każda z nich opiera się jednak na wiedzy na temat dni płodnych i niepłodnych. Jak zatem obliczyć dni płodne?

Kalendarzyk małżeński

Ten sposób obliczania dni płodnych i niepłodnych nosi również nazwę metody ogino-knausa. Jest ona przeznaczona dla kobiet, u których miesiączkowanie odbywa się na tyle regularnie, że są w stanie obliczyć owulację i dni płodne. Nim kobieta zdecyduje się zastosować tę metodę, powinna przez co najmniej sześć kolejnych cykli menstruacyjnych obserwować własne ciało i określić czas trwania najdłuższego i najkrótszego cyklu. Pierwszy dzień dni płodnych określa się odejmując od najkrótszego cyklu 18 dni. Jeśli u kobiety występuje krótszy cykl miesięczny lub dłuższy okres krwawienia, pierwszy dzień dni płodnych może wypaść jeszcze w trakcie menstruacji. Ostatni dzień dni płodnych wylicza się z kolei poprzez odjęcie 11 dni od liczby dni najdłuższego cyklu (1). Celem kalendarzyka małżeńskiego jest ustalenie najbardziej prawdopodobnego dnia pęknięcia pęcherzyka graafa z uwzględnieniem czasu zdolności do zapłodnienia jajeczka oraz zdolności do przetrwania plemników (2).

Niestety metoda ta odznacza się małą skutecznością, ponieważ bardzo wiele czynników ma wpływ na termin owulacji ? choroba, gorączka, stres, podróż, zmiana klimatu, zażywane leki, zmęczenie mogą niespodziewanie przyśpieszyć lub opóźnić czas jajeczkowania (1).

Metoda billingsów

Jedną z naturalnych metod obliczania dni płodnych i niepłodnych jest metoda obserwacji śluzu billinsów. Polega ona na codziennym badaniu obfitości, lepkości, połysku, przeźroczystości i ciągliwości śluzu szyjkowego. Jajeczkowanie ma miejsce wówczas, gdy śluz jest obfity, przejrzysty i ciągliwy ? może przypominać białko kurze. Okres wstrzymania aktywności seksualnej powinien rozpocząć się na 4 dni przed owulacją i powinien trwać 4 dni po owulacji (3).

Obserwację śluzu powinno rozpocząć się tuż po zakończeniu menstruacji. W dniach niepłodnych, tuż po miesiączkowaniu nie wydziela się żaden śluz. Po dniach suchych pojawia się lepki, nitkowaty śluz szyjkowy ? to pierwszy sygnał zbliżającej się owulacji (1).

Metoda termiczna

Inną jeszcze metodą obliczania dni niepłodnych jest metoda, która opiera się na porannym pomiarze temperatury. Koncentruje się ona na podwyższeniu ciepłoty ciała pod wpływem progesteronu ? hormonu produkowanego przez ciałko żółte i oddziałującego bezpośrednio na ośrodek termoregulacji umiejscowiony w podwzgórzu. Określenie dwufazowego wykresu temperatury może świadczyć o rozpoczęciu owulacji w danym cyklu, a podwyższona temperatura ciała, która utrzymuje się przez więcej niż 9-10 dni świadczy o aktywności ciałka żółtego. Jest to metoda pozwalająca na dość precyzyjne obliczenie dni niepłodnych po owulacji (1).

Dni niepłodne przed owulacją wyznacza się w tej metodzie dopiero po kilku miesiącach regularnych cyklów menstruacyjnych. Od najmniejszej liczby dni fazy niskich temperatur należy odjąć 6 dni ? w ten sposób określa się pierwszy dzień okresu płodnego (1).

Pomiar powinien być zawsze wykonywany w tym samym miejscu ? w jamie ustnej lub w pochwie tuż po przebudzeniu (3). Wartości temperatury powinny być nanoszone na wykresy ? jest to też miejsce, w którym uwzględnia się wszystkie fakty, które mogą mieć znaczenie przy odczycie wartości ciepłoty porannej. Zmiany w wysokości temperatury mogą być spowodowane różnymi czynnikami ? brakiem snu, zmęczeniem, zmianami godziny pomiaru (1). Jest to więc metoda dla osób niezwykle skrupulatnych i o ustabilizowanym życiu ? nie zaleca się jej przy zmianowym trybie pracy.

Obliczanie dni płodnych ? kalkulator

Współcześnie popularnością cieszą się wszelkiego rodzaju kalkulatory on-line oraz aplikacje, które wyliczają dni płodne i niepłodne. Wystarczy wprowadzić dane dotyczące długości ostatniego cyklu menstruacyjnego, a program sam wylicza moment rozpoczęcia owulacji.

Przypisy:

  1. Dębki r. Antykoncepcja ? metody zapobiegania niepożądanej ciąży. Część i: płodność, antykoncepcja, naturalne metody regulacji płodności. Ginekologia polska 2007;78:594-600.
  2. Malinowski j. Od zdrowia człowieka do inżynierii patentowej ? wybrane zagadnienia. Postęp nauki i techniki 2009;3:118-147
  3. Szmatowicz m, karowicz-bilińska a, kotarski j. Stanowisko zespołu ekspertów polskiego towarzystwa ginekologicznego w zakresie naturalnych metod planowania rodziny do celów antykoncepcyjnych. Ginekologia polska 2010;81:947-949